Powiat wysokomazowiecki
Wysokie MazowieckiePogoda: teraz i jutro7 dni
WysokieM.pl - Tu bije puls Twojego miasta
Zgłoś temat

Powiat wysokomazowiecki

Zawrocie-Nowiny

Zawrocie-Nowiny powstało na obszarze dawnego majątku, ale nie jest tożsame ze starszą wsią i folwarkiem Zawrocie.

Poznaj historię
Powiat
wysokomazowiecki
Województwo
podlaskie
Rodzaj
Wieś
SIMC
0410749

Zapisane w historii

Historia miejscowości

Dzieje Zawrocia-Nowin wymagają rozdzielenia młodszej osady od dawnego majątku Zawrocie. Dziewiętnastowieczny „Słownik geograficzny” opisywał starszą wieś i folwark z gorzelnią, browarem i destylarnią. Według opracowania historii parafii dawne Zawrocie zrosło się z miastem Wysokie Mazowieckie, a Nowiny stanowią odrębną, młodszą osadę. Liczby 105 mieszkańców z 1827 czy 155 osób folwarku z 1921 nie są więc automatycznie statystykami dzisiejszej wsi.

Konkretnym świadectwem narodzin nowego układu osadniczego jest zachowany w archiwum opis planu gruntów rozparcelowanej części majątku „Wysokie-Mazowieckie vel Zawrocie-Nowiny” z 1929 roku. To datowanie dokumentu parcelacyjnego, nie bezsporny rok założenia każdego gospodarstwa. Opracowanie miejscowościowe wskazuje na mapie z 1935 sześć domów. W historii września 1939 Nowiny pojawiają się jako jeden z kierunków niemieckiego oskrzydlenia Wysokiego Mazowieckiego 10 września. Ta miejscowa rola wojennego zaplecza pozostaje odrębna od późniejszych losów przemysłowych i miejskich dawnego folwarku.

Źródło opracowania
  1. 1929

    Plan parcelacji

    Archiwalny plan części majątku noszącej nazwę Zawrocie-Nowiny.

    Źródło

Warsztat redakcyjny

Źródła i opracowanie

Opracowanie: Redakcja WysokieM.pl

Źródła sprawdzone:

Zgłoś poprawkę lub podziel się wspomnieniem
  1. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, hasło miejscowościowe (domena publiczna); transkrypcja OCR
  2. Archiwum Państwowe w Białymstoku, Oddział w Łomży:plan parcelacji 1929, sygn.5/284/0/-/520
  3. Słownik nazwisk mieszkańców parafii Wysokie Mazowieckie, część historyczna
  4. K.Dąbrowski, Heroiczny bój o miasto, Echo Wysokiego Mazowieckiego 106
  5. GUS, Skorowidz 1924, s.drukowana 115, PDF 124, gm.Wysokie, poz.58–59
  6. Wikipedia: Zawrocie-Nowiny (źródło pomocnicze)
  7. Autorzy i licencje fotografii

Źródło: GUS, rejestr TERYT (SIMC i TERC). Stan rejestru: 2026-01-01; pobrano: 2026-10-18. Miejscowości i ich części nie są tym samym co sołectwa.

Urząd właściwej gminy

Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie

Instytucja
Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie
Miejscowość
Wysokie Mazowieckie
Adres
ul. Mickiewicza 1A, 18-200 Wysokie Mazowieckie

Dane sprawdzone: 2026-10-15

Sprawy lokalne

Aktualności z całej gminy

Prześlij informacje lub zdjęcia miejscowości