Powiat wysokomazowiecki
Zawrocie-Nowiny
Zawrocie-Nowiny powstało na obszarze dawnego majątku, ale nie jest tożsame ze starszą wsią i folwarkiem Zawrocie.
Poznaj historię- Powiat
- wysokomazowiecki
- Województwo
- podlaskie
- Rodzaj
- Wieś
- SIMC
- 0410749
Zapisane w historii
Historia miejscowości
Dzieje Zawrocia-Nowin wymagają rozdzielenia młodszej osady od dawnego majątku Zawrocie. Dziewiętnastowieczny „Słownik geograficzny” opisywał starszą wieś i folwark z gorzelnią, browarem i destylarnią. Według opracowania historii parafii dawne Zawrocie zrosło się z miastem Wysokie Mazowieckie, a Nowiny stanowią odrębną, młodszą osadę. Liczby 105 mieszkańców z 1827 czy 155 osób folwarku z 1921 nie są więc automatycznie statystykami dzisiejszej wsi.
Konkretnym świadectwem narodzin nowego układu osadniczego jest zachowany w archiwum opis planu gruntów rozparcelowanej części majątku „Wysokie-Mazowieckie vel Zawrocie-Nowiny” z 1929 roku. To datowanie dokumentu parcelacyjnego, nie bezsporny rok założenia każdego gospodarstwa. Opracowanie miejscowościowe wskazuje na mapie z 1935 sześć domów. W historii września 1939 Nowiny pojawiają się jako jeden z kierunków niemieckiego oskrzydlenia Wysokiego Mazowieckiego 10 września. Ta miejscowa rola wojennego zaplecza pozostaje odrębna od późniejszych losów przemysłowych i miejskich dawnego folwarku.
Źródło opracowania- 1929
Warsztat redakcyjny
Źródła i opracowanie
Opracowanie: Redakcja WysokieM.pl
Źródła sprawdzone:
Zgłoś poprawkę lub podziel się wspomnieniem- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, hasło miejscowościowe (domena publiczna); transkrypcja OCR
- Archiwum Państwowe w Białymstoku, Oddział w Łomży:plan parcelacji 1929, sygn.5/284/0/-/520
- Słownik nazwisk mieszkańców parafii Wysokie Mazowieckie, część historyczna
- K.Dąbrowski, Heroiczny bój o miasto, Echo Wysokiego Mazowieckiego 106
- GUS, Skorowidz 1924, s.drukowana 115, PDF 124, gm.Wysokie, poz.58–59
- Wikipedia: Zawrocie-Nowiny (źródło pomocnicze)
- Autorzy i licencje fotografii
Źródło: GUS, rejestr TERYT (SIMC i TERC). Stan rejestru: 2026-01-01; pobrano: 2026-10-18. Miejscowości i ich części nie są tym samym co sołectwa.
Urząd właściwej gminy
Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie
- Instytucja
- Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie
- Miejscowość
- Wysokie Mazowieckie
- Adres
- ul. Mickiewicza 1A, 18-200 Wysokie Mazowieckie
- Telefon
- 86 275 26 27
Dane sprawdzone: 2026-10-15