Winna-Poświętna

Winna-Poświętna jest miejscowością odrębną od innych osad noszących człon Winna. Jej dzieje koncentrują się wokół parafii i kolejnych kościołów. Narodowy Instytut Dziedzictwa wiąże pierwszą fundację z pierwszą ćwiercią XV wieku. Kolejna świątynia stanęła w 1603 roku. Zachowany drewniany kościół pochodzi z końca XVII wieku; opis NID wskazuje fundację z zapisu Andrzeja Jabłonowskiego oraz starania proboszcza Jana Jakuba Mamińskiego.

W XVIII wieku wnętrze otrzymało nowe wyposażenie, a w 1762 roku pod nawą wymurowano kryptę grobową. Późniejsze remonty zmieniały m.in. okna, zakrystię i wieżyczkę. Obecny wygląd nie jest więc niezmienionym stanem z chwili budowy. W 1921 roku sama wieś liczyła 94 mieszkańców w 15 budynkach mieszkalnych, znacznie mniej niż cała parafia. Krajoznawczo szczególnie ważne jest połączenie drewnianej architektury sakralnej z historycznym rozplanowaniem osady; nie należy jednak na tej podstawie zakładać stałego udostępnienia wnętrza.