Waniewo

Waniewo to dawne miasto przy przeprawie przez Narew, z zachowanym historycznym rozplanowaniem i zespołem parafialnym.

Gmina: Sokoły
Powiat: wysokomazowiecki
Województwo: podlaskie
Rodzaj: Wieś
SIMC: 0406311

Zapisane w historii

Historia miejscowości

Dzieje Waniewa wiążą się z przeprawą na trakcie z Mazowsza na Litwę, poświadczoną według NID w 1447 r. W 1510 r. Mikołaj Radziwiłł uzyskał przywilej lokacji miasta na prawie chełmińskim, a w następnym roku ufundował kościół parafialny. Konflikty o przeprawę i przemiany własnościowe ograniczyły późniejszy rozwój ośrodka. Dzisiejsze rozplanowanie ulic i dawnego rynku zachowuje jednak pamięć miejskiej przeszłości. W 1921 r. Waniewo, zapisane w gminie Kowalewszczyzna, liczyło 49 budynków mieszkalnych i 320 mieszkańców. Niemiecka pacyfikacja w sierpniu 1944 r. przyniosła śmierć i zniszczenia. Murowany kościół, budowany w latach 1870-1877, zniszczony w 1944 r., odbudowano w latach 1946-1950. Dawne podziały i wielowiekowa rola parafii są tu równie ważne jak krajobraz rozlewisk. Współczesna kładka Waniewo-Śliwno służy poznawaniu doliny Narwi, ale nie jest zachowanym XVI-wiecznym mostem.

Źródło opracowania

1447
Poświadczenie przeprawy
Data wskazana przez NID.
Źródło
1510
Przywilej miejski
Lokacja na prawie chełmińskim.
Źródło
1946-1950
Odbudowa kościoła
Przywrócenie świątyni po zniszczeniu wojennym.
Źródło

Blisko nas

Miejsca warte poznania

Dawne miasto

Historyczny układ Waniewa

Waniewo, okolice dawnego rynku i ul. Psiej

Rozplanowanie wpisane do rejestru w 1991 r.

Oglądanie z publicznych ulic; posesje i zabudowania nie są automatycznie dostępne.

Sprawdź u źródła Na mapie

Architektura sakralna

Zespół kościoła Wniebowzięcia NMP

Waniewo, działka 368 według GEZ

Kościół odbudowany po wojnie oraz historyczne zabudowania parafialne.

Dostęp do wnętrz i podwórza parafialnego należy uzgodnić z parafią.

Sprawdź u źródła Na mapie

Nekropolia historyczna

Cmentarz parafialny i kaplica

Waniewo, działka 288 według GEZ

Cmentarz założony w 1836 r. z kaplicą datowaną około 1880 r.

Miejsce pochówku; uszanuj ceremonie i ograniczenia dostępu do kaplicy.

Sprawdź u źródła Na mapie

Kładka Śliwno–Waniewo w dolinie Narwi · zdjęcie archiwalne 14.05.2017 Fot. Smialek.m · CC BY 3.0

Ścieżka przyrodnicza

Kładka Waniewo-Śliwno

Dolina Narwi między Waniewem a Śliwnem

Trasa z pływającymi pomostami umożliwiającymi przeprawę przez koryta Narwi.

Przed wizytą sprawdź komunikaty Narwiańskiego Parku Narodowego; nie zakładaj drożności, publicznego dostępu do zamkniętych odcinków ani możliwości przeprawy przy każdym stanie wody.

Sprawdź u źródła Na mapie

Ludzie i pamięć

Wspólna historia.
Wiele śladów.

Chronione rozplanowanie dawnego miasta, kościół i cmentarz z 1836 r. tworzą zespół o dużej wartości historycznej. Nie potwierdzono dokładnej lokalizacji dawnego zamku: współczesne źródła podają ją rozbieżnie.

Źródło opracowania

Warsztat redakcyjny