Stare Wykno

Wieś historycznej okolicy Kulesze

Stare Wykno i Nowe Wykno Słownik geograficzny opisywał jako dwie wsie nad Rokitną, należące do okolicy szlacheckiej Kulesze. Obie istniały według tego opracowania już w XVI w. Określenie Stare nie daje jednak dokładnej daty założenia osady. W źródłach można spotkać także nazwę Kulesze-Wykno Stare, wskazującą związek z szerszą historyczną dziedziną, a nie przynależność do zabudowy obecnych Kulesz Kościelnych.

W 1827 r. Stare Wykno miało 33 domy i 159 mieszkańców. Pod względem administracyjnym dziewiętnastowieczny Słownik ujmował je w gminie Chojany, parafialnie w Kuleszach. Sąsiednie Nowe Wykno otrzymało osobne liczby. Rozdzielenie to utrzymał spis z 30 września 1921 r., już w gminie Wysokie Mazowieckie: w Starym Wyknie wykazano 44 budynki mieszkalne i 246 osób, w tym 121 mężczyzn i 125 kobiet. Wszyscy spisani byli rzymskimi katolikami i deklarowali narodowość polską.

Pamięć roku 1863

Na polu przy drodze Kulesze Kościelne-Czarnowo-Biki znajduje się mogiła powstańcza. Archiwalny wykaz Kancelarii Prezydenta RP lokalizuje ją w obrębie Starego Wykna i podaje 21 nieznanych poległych z 1863 r. Emil Kalinowski opisał w 2017 r. stojący na pograniczu gruntów tych trzech wsi krzyż upamiętniający powstańców. Związał go z wydarzeniami 28 maja. Pewnym, miejscowym faktem pozostaje istnienie upamiętnienia; szczegółów walk i liczby wszystkich ofiar w okolicy nie należy wyprowadzać z samego opisu mogiły.

Porządkowanie gruntów

W łomżyńskim oddziale Archiwum Państwowego w Białymstoku zachowały się liczące 253 karty akta techniczne scalenia gruntów Starego Wykna. Obejmują lata 1917-1931, a więc dokumentację narastającą przez dłuższy czas, nie pojedynczy plan. Ich zakres jest świadectwem własnej sprawy gospodarczej wsi. Dat skrajnych poszytu nie utożsamiamy z terminem rozpoczęcia i ukończenia wszystkich prac, ponieważ treść akt nie została udostępniona w skanach.