Powiat wysokomazowiecki
Stara Ruś
Stara Ruś łączy dzieje szlacheckiej osady i folwarku z rozległym zasobem archeologicznym oraz pamiątkami I wojny światowej.
Poznaj historię- Powiat
- wysokomazowiecki
- Województwo
- podlaskie
- Rodzaj
- Wieś
- SIMC
- 0410560
Zapisane w historii
Historia miejscowości
W dawnych przekazach miejscowość występuje jako Sokoły-Ruś Stara. „Słownik geograficzny”, za Glogerem, przywołuje jej nazwę w dokumentach sądowych z 1471 roku. Dla 1827 podaje dziewięć domów i 58 mieszkańców. Nie należy zatem utożsamiać historii Starej Rusi wyłącznie z późniejszym majątkiem ziemskim.
W 1921 roku rozróżniono wieś, liczącą 17 budynków mieszkalnych i 106 osób, oraz folwark, z trzema budynkami i 25 mieszkańcami. Historię folwarczną wiąże się m.in. z rodziną Jaruzelskich. W urzędowej dokumentacji zabytków figurują drewniany dwór, spichlerz i park. Oddzielną pamiątką jest cmentarz I wojny światowej.
Najstarsza warstwa miejscowego krajobrazu ma charakter archeologiczny. Wykaz obejmuje obozowiska, osady i ślady osadnicze, m.in. AZP 41-82/7–8, /17–18 i /20. Chronologia poszczególnych znalezisk sięga od mezolitu i epoki kamienia po średniowiecze oraz nowożytność. Nie oznacza to ciągłego istnienia jednej wsi od pradziejów. Stanowiska nie są skansenem ani urządzonym szlakiem, a pozostałości podlegają ochronie.
Źródło opracowania- 1921
Pierwszy spis powszechny
Ruś Stara: folwark 3 budynki mieszkalne i 25 osób; wieś 17 budynków i 106 osób. S. drukowana 113, PDF 122.
Źródło
Blisko nas
Miejsca warte poznania
zespół dworski
Dwór i spichlerz
Stara Ruś
Zabudowania ujęte w rejestrze i gminnym programie ochrony; park ma osobne znaczenie krajobrazowe.
Możliwość dojścia i wejścia potwierdź u właściciela lub opiekuna. Nie zakładaj publicznego wstępu; nie wchodź bez zgody na teren prywatny.
cmentarz wojenny
Cmentarz z I wojny światowej
Stara Ruś
Chronione miejsce pochówków wojennych, niezależne od historii dworu.
Możliwość dojścia i wejścia potwierdź u właściciela lub opiekuna. Nie zakładaj publicznego wstępu; nie wchodź bez zgody na teren prywatny.
Ludzie i pamięć
Wspólna historia.
Wiele śladów.
Dziedzictwo Starej Rusi obejmuje zabudowania dawnego folwarku, cmentarz pierwszowojenny oraz stanowiska archeologiczne. Poszczególne obiekty i okresy należy rozpatrywać osobno; ewidencja nie potwierdza turystycznego udostępnienia.
Źródło opracowaniaWarsztat redakcyjny
Źródła i opracowanie
Opracowanie: Redakcja WysokieM.pl
Źródła sprawdzone:
Zgłoś poprawkę lub podziel się wspomnieniem- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, hasło miejscowościowe (domena publiczna); transkrypcja OCR
- Gminny program opieki nad zabytkami 2021
- NID, Stara Ruś, osada stanowisko 10
- Wikipedia: Stara Ruś (źródło pomocnicze)
- GUS, Skorowidz 1924, s. drukowana 113, PDF 122, gm. Sokoły, poz. 43–44. Spis 30.09.1921, domena publiczna.
- Autorzy i licencje fotografii
Źródło: GUS, rejestr TERYT (SIMC i TERC). Stan rejestru: 2026-01-01; pobrano: 2026-10-18. Miejscowości i ich części nie są tym samym co sołectwa.
Urząd właściwej gminy
Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie
- Instytucja
- Urząd Gminy Wysokie Mazowieckie
- Miejscowość
- Wysokie Mazowieckie
- Adres
- ul. Mickiewicza 1A, 18-200 Wysokie Mazowieckie
- Telefon
- 86 275 26 27
Dane sprawdzone: 2026-10-15