Pszczółczyn

Wieś dóbr waniewskich

Pszczółczyn ma inną historię własności niż sąsiednie osady drobnoszlacheckie o wspólnym członie Kobylin. W rejestrze poboru z dóbr waniewskich z 1577 r., omówionym przez Antoniego Oleksickiego, przypisano mu 30 włók. Dokument poświadcza wieś i rozmiar podstawy opodatkowania, nie datę jej założenia. W drugiej połowie XVII w. Pszczółczyn wraz z Kurowem pozostawał w rękach Szczawińskich, podczas gdy pozostałe fragmenty dawnej włości miały już innych właścicieli.

Słownik geograficzny opisał Pszczółczyn jako wieś włościańską, należącą dawniej do dóbr Kurowo, a pod względem parafialnym do Waniewa. Dla 1827 r. podał 28 domów i 287 mieszkańców. W czasie sporządzania późniejszego hasła odnotowano 42 osady oraz 966 mórg obszaru. Dawna osada w takim zestawieniu oznacza gospodarstwo lub osiadłość, nie odrębną wieś. Te liczby pozwalają dostrzec skalę miejscowości, ale nie są opisem dzisiejszej powierzchni gruntów.

Gospodarstwa i scalenie

Spis z 30 września 1921 r. ujmował Pszczółczyn w gminie Kowalewszczyzna. Wykazał 304 mieszkańców: 162 mężczyzn i 142 kobiety, wszystkich wyznania rzymskokatolickiego i deklarujących narodowość polską. Odróżnił 46 budynków przeznaczonych na mieszkanie od jednego innego budynku zamieszkałego. Liczba budynków nie jest więc po prostu liczbą gospodarstw.

Konkretny przełom w organizacji ziemi przyniosło scalenie zatwierdzone orzeczeniem Okręgowej Komisji Ziemskiej w Białymstoku z 18 marca 1931 r. Zachowany opis planu wskazuje jego sekcję B. Urzędowe obwieszczenie z 1935 r. potwierdza, że dokumentację pomiarową sporządził w 1931 r. Aleksander Zalewski. Wymieniono nowe kolonie gruntowe, ich posiadaczy, numery działek i powierzchnie. Nie chodziło o powstanie nowej miejscowości o nazwie Pszczółczyn, lecz o uporządkowanie i nowe rozłożenie miejscowych posiadłości. Dokument nie uprawnia do odtworzenia przebiegu każdej granicy bez obejrzenia planów.

Wieś miała też własną rolę w powojennym podziale administracyjnym: istniała gromada Pszczółczyn, której obszar podczas reorganizacji z 1959 r. włączono do gromady Kobylin-Borzymy. Była to zmiana szczebla administracji, nie likwidacja miejscowości.