Powiat wysokomazowiecki
Wysokie MazowieckiePogoda: teraz i jutro7 dni
WysokieM.pl - Tu bije puls Twojego miasta
Zgłoś temat

Powiat wysokomazowiecki

Pobikry

Pobikry: neogotycki kościół, ślady dawnego majątku i miejsca pamięci o żołnierzach napoleońskich oraz ofiarach Zagłady. GUS NSP 2021 wykazał w miejscowości statystycznej 194 mieszkańców.

Poznaj historię
Powiat
wysokomazowiecki
Województwo
podlaskie
Rodzaj
Wieś
SIMC
0395760

Zapisane w historii

Historia miejscowości

Według historii parafialnej 10 maja 1455 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał Pobikry Piotraszowi Nieświckiemu. Nie jest to data założenia wsi. W 1504 roku Bartłomiej Pobikrowski z żoną Cecylią Kuczyńską ufundowali drewniany kościół, a 8 maja 1514 roku biskup Paweł Holszański wystawił dokument erekcyjny parafii. Losy osady przez następne stulecia były silnie związane z jej świątyniami i właścicielami majątku.

Dominik Ciecierski kupił dobra 9 czerwca 1804 roku. Po pożarze kościoła, plebanii i zabudowań gospodarczych 17 września 1846 roku Konstancja Ciecierska udostępniła dworskie archiwum na tymczasową kaplicę. Obecny kościół zaprojektował Ernest Baumann, a fundowali Stefan Ciecierski i Jadwiga Rzewuska. Kamień węgielny położono 9 października 1857 roku; poświęcenie nastąpiło 29 marca 1864 roku. Nie należy więc mylić początku robót, kamienia węgielnego i rozpoczęcia użytkowania świątyni.

„Słownik geograficzny” z 1887 roku sytuował Pobikry nad lewym dopływem Nurca, przy drodze handlowej do Bielska. Zauważał nową murowaną świątynię i odsyłał czytelnika do jej wcześniejszej prezentacji w „Tygodniku Ilustrowanym”. Ten dziewiętnastowieczny opis jest świadectwem roli parafialnego ośrodka na lokalnym szlaku komunikacyjnym. Podawane tam 1301 osób odnosiło się do całej parafii, nie do mieszkańców samej wsi.

Znacznie dokładniejsze rozdzielenie osady i majątku przynosi spis z 30 września 1921 roku. Wieś Pobikry w gminie Skórzec miała 30 budynków mieszkalnych i 211 mieszkańców: 103 mężczyzn i 108 kobiet. Wykazano 178 rzymskich katolików, 21 osób prawosławnych i 12 wyznania mojżeszowego. Osobno zapisano folwark Pobikry: 13 budynków i 206 osób, wszystkich wyznania rzymskokatolickiego. Liczba 417, otrzymana przez dodanie obu pozycji, opisuje zatem dwie ówczesne jednostki, nie pojedynczy wiersz dotyczący wsi.

Podczas okupacji niemieckiej Pobikry stały się miejscem zagłady Żydów przywiezionych z Ciechanowca. Zbrodnię z 1942 roku upamiętnia zbiorowa mogiła i obelisk. Materiały muzealne, miejscowy opis pomnika oraz dokumentacja relacji świadków podają różne daty dzienne i liczby ofiar. Sam fakt zbrodni jest udokumentowany, lecz odczytanie inskrypcji nie zastępuje rozstrzygnięcia tych rozbieżności. W przewodniku nie połączono odmiennych przekazów w jedną pozornie pewną liczbę.

Źródło opracowania
  1. 1504–1514

    Kościół i parafia

    Fundacja drewnianej świątyni poprzedziła erekcję parafii.

    Źródło
  2. 1846-09-17

    Pożar świątyni

    Spłonęły również plebania i zabudowania gospodarcze.

    Źródło
  3. 1864-03-29

    Poświęcenie murowanego kościoła

    Rozpoczęto użytkowanie obecnej świątyni.

    Źródło
  4. 1921

    Wieś i folwark osobno

    Wieś: 211 osób, 30 budynków mieszkalnych; folwark: 206 osób, 13 budynków.

    Źródło
  5. 1942

    Zbrodnia na Żydach z Ciechanowca

    Rok egzekucji upamiętnionej mogiłą; rozbieżności daty dziennej i liczby ofiar opisano w audycie.

    Źródło
  6. 2016-08-06

    Pomnik żołnierzy napoleońskich

    Odsłonięto upamiętnienie przy zbiorowym grobie.

    Źródło

Blisko nas

Miejsca warte poznania

architektura sakralna

Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika

Pobikry 48, adres parafii

Ceglana świątynia neogotycka, odnotowana w rejestrze i ewidencji zabytków NID. Wyróżnia miejscowość skalą i historycznym związkiem z fundacją Ciecierskich.

Czynny kościół. Wejście należy uzgodnić z parafią i podporządkować nabożeństwom; nie ustalono godzin zwiedzania.

dziedzictwo rezydencjonalne

Oficyna dawnego zespołu dworskiego

Pobikry 59, adres w bazie NID

NID ewidencjonuje drewniany budynek z drugiej ćwierci XIX wieku. W miejscowości osobno odnotowany jest także park krajobrazowy dawnego zespołu.

Nie potwierdzono publicznego dostępu do budynku ani parku. Oglądanie z przestrzeni publicznej tylko tam, gdzie jest to możliwe; wejście wymaga zgody gospodarza.

miejsce pamięci

Mogiła i pomnik żołnierzy armii napoleońskiej

Za wsią Pobikry; bez zweryfikowanego adresu punktowego

Upamiętnienie żołnierzy zmarłych w latach 1812–1813, związane z historią miejscowego szpitala polowego.

Miejsce pochówku. Nie zweryfikowano przebiegu dojścia, dojazdu ani dostępności terenowej.

miejsce pamięci Zagłady

Zbiorowa mogiła żydowskich ofiar niemieckiej egzekucji

Pobikry, przy drodze do Malca, według urzędowego wykazu zabytków

Obelisk upamiętnia Żydów z Ciechanowca zamordowanych przez Niemców w 1942 roku. Liczbę 106 i datę 2 grudnia należy traktować jako treść opisanej inskrypcji, nie rozstrzygnięcie rozbieżnych przekazów.

Miejsce pochówku wymagające szacunku. Nie ustalono aktualnych warunków dojścia ani udostępnienia terenu.

Ludzie i pamięć

Wspólna historia.
Wiele śladów.

Świątynia i dawny majątek

Narodowy Instytut Dziedzictwa opisuje kościół jako ceglany zabytek neogotycki. Osobną częścią dziedzictwa jest zespół dworski: w bazie NID występują drewniana oficyna z drugiej ćwierci XIX wieku pod numerem 59 oraz park krajobrazowy. Nie są to dane pozwalające obiecać zwiedzanie rezydencji lub swobodne wejście do parku. Historia tymczasowej kaplicy w murowanym archiwum nie upoważnia też do utożsamienia tego budynku z drewnianą oficyną.

Pamięć o latach 1812–1813

Po odwrocie Wielkiej Armii w Pobikrach działał szpital polowy. Urzędowy opis wiąże zbiorową mogiłę za wsią z co najmniej 365 zmarłymi żołnierzami; tę liczbę utrwalił także dawny krzyż. Pomnik odsłonięto 6 sierpnia 2016 roku. Miejsce pochówku przypomina o skutkach kampanii napoleońskiej dla okolicy, ale nie potwierdza osobistego pobytu Napoleona w Pobikrach.

Źródło opracowania

Warsztat redakcyjny

Źródła i opracowanie

Opracowanie: Redakcja WysokieM.pl

Źródła sprawdzone:

Zgłoś poprawkę lub podziel się wspomnieniem
  1. Diecezja Drohiczyńska, Pobikry: rys historyczny parafii, oprac. ks. dr Z. Rostkowski
  2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII, 1887, hasło Pobikry, s. 342; transkrypcja tekstu domeny publicznej
  3. GUS, Skorowidz miejscowości RP, t. V, 1924, gmina Skórzec: Pobikry wieś i folwark, drukowana s. 28, PDF 37 (domena publiczna)
  4. NID, Zabytek.pl: kościół parafialny św. Stanisława Biskupa w Pobikrach
  5. NID, Zabytek.pl: oficyna w Pobikrach, nr 59
  6. NID, Zabytek.pl: park w Pobikrach
  7. Urząd Miejski: pomnik żołnierzy armii napoleońskiej w Pobikrach
  8. Wieści Ciechanowieckie 2016: Odsłonięcie pomnika Żołnierzy Armii Napoleońskiej w Pobikrach, drukowana s. 28, PDF 26
  9. Urząd Miejski: obelisk przy mogile żydowskich ofiar egzekucji w Pobikrach
  10. Muzeum POLIN, Wirtualny Sztetl: historia społeczności Ciechanowca, przekaz o egzekucji w Pobikrach
  11. Yahad-In Unum, Pobikry: dokumentacja miejsca zbrodni i relacji świadków
  12. Program opieki nad zabytkami gminy na lata 2020–2023, załącznik do uchwały 96/XV/19, wykaz rejestrowy: s. PDF 31
  13. GUS BDL, NSP 2021: ludność miejscowości statystycznej Pobikry, zmienna 1639616
  14. Autorzy i licencje fotografii

Źródło: GUS, rejestr TERYT (SIMC i TERC). Stan rejestru: 2026-01-01; pobrano: 2026-10-18. Miejscowości i ich części nie są tym samym co sołectwa.

Urząd właściwej gminy

Urząd Miejski w Ciechanowcu

Instytucja
Urząd Miejski w Ciechanowcu
Miejscowość
Ciechanowiec
Adres
ul. Mickiewicza 1, 18-230 Ciechanowiec

Dane sprawdzone: 2026-10-15

Sprawy lokalne

Aktualności z całej gminy

Prześlij informacje lub zdjęcia miejscowości