Powiat wysokomazowiecki
Pobikry
Pobikry: neogotycki kościół, ślady dawnego majątku i miejsca pamięci o żołnierzach napoleońskich oraz ofiarach Zagłady. GUS NSP 2021 wykazał w miejscowości statystycznej 194 mieszkańców.
Poznaj historię- Gmina
- Ciechanowiec
- Powiat
- wysokomazowiecki
- Województwo
- podlaskie
- Rodzaj
- Wieś
- SIMC
- 0395760
Zapisane w historii
Historia miejscowości
Według historii parafialnej 10 maja 1455 roku Kazimierz Jagiellończyk nadał Pobikry Piotraszowi Nieświckiemu. Nie jest to data założenia wsi. W 1504 roku Bartłomiej Pobikrowski z żoną Cecylią Kuczyńską ufundowali drewniany kościół, a 8 maja 1514 roku biskup Paweł Holszański wystawił dokument erekcyjny parafii. Losy osady przez następne stulecia były silnie związane z jej świątyniami i właścicielami majątku.
Dominik Ciecierski kupił dobra 9 czerwca 1804 roku. Po pożarze kościoła, plebanii i zabudowań gospodarczych 17 września 1846 roku Konstancja Ciecierska udostępniła dworskie archiwum na tymczasową kaplicę. Obecny kościół zaprojektował Ernest Baumann, a fundowali Stefan Ciecierski i Jadwiga Rzewuska. Kamień węgielny położono 9 października 1857 roku; poświęcenie nastąpiło 29 marca 1864 roku. Nie należy więc mylić początku robót, kamienia węgielnego i rozpoczęcia użytkowania świątyni.
„Słownik geograficzny” z 1887 roku sytuował Pobikry nad lewym dopływem Nurca, przy drodze handlowej do Bielska. Zauważał nową murowaną świątynię i odsyłał czytelnika do jej wcześniejszej prezentacji w „Tygodniku Ilustrowanym”. Ten dziewiętnastowieczny opis jest świadectwem roli parafialnego ośrodka na lokalnym szlaku komunikacyjnym. Podawane tam 1301 osób odnosiło się do całej parafii, nie do mieszkańców samej wsi.
Znacznie dokładniejsze rozdzielenie osady i majątku przynosi spis z 30 września 1921 roku. Wieś Pobikry w gminie Skórzec miała 30 budynków mieszkalnych i 211 mieszkańców: 103 mężczyzn i 108 kobiet. Wykazano 178 rzymskich katolików, 21 osób prawosławnych i 12 wyznania mojżeszowego. Osobno zapisano folwark Pobikry: 13 budynków i 206 osób, wszystkich wyznania rzymskokatolickiego. Liczba 417, otrzymana przez dodanie obu pozycji, opisuje zatem dwie ówczesne jednostki, nie pojedynczy wiersz dotyczący wsi.
Podczas okupacji niemieckiej Pobikry stały się miejscem zagłady Żydów przywiezionych z Ciechanowca. Zbrodnię z 1942 roku upamiętnia zbiorowa mogiła i obelisk. Materiały muzealne, miejscowy opis pomnika oraz dokumentacja relacji świadków podają różne daty dzienne i liczby ofiar. Sam fakt zbrodni jest udokumentowany, lecz odczytanie inskrypcji nie zastępuje rozstrzygnięcia tych rozbieżności. W przewodniku nie połączono odmiennych przekazów w jedną pozornie pewną liczbę.
Źródło opracowaniaBlisko nas
Miejsca warte poznania
architektura sakralna
Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika
Pobikry 48, adres parafii
Ceglana świątynia neogotycka, odnotowana w rejestrze i ewidencji zabytków NID. Wyróżnia miejscowość skalą i historycznym związkiem z fundacją Ciecierskich.
Czynny kościół. Wejście należy uzgodnić z parafią i podporządkować nabożeństwom; nie ustalono godzin zwiedzania.
dziedzictwo rezydencjonalne
Oficyna dawnego zespołu dworskiego
Pobikry 59, adres w bazie NID
NID ewidencjonuje drewniany budynek z drugiej ćwierci XIX wieku. W miejscowości osobno odnotowany jest także park krajobrazowy dawnego zespołu.
Nie potwierdzono publicznego dostępu do budynku ani parku. Oglądanie z przestrzeni publicznej tylko tam, gdzie jest to możliwe; wejście wymaga zgody gospodarza.
miejsce pamięci
Mogiła i pomnik żołnierzy armii napoleońskiej
Za wsią Pobikry; bez zweryfikowanego adresu punktowego
Upamiętnienie żołnierzy zmarłych w latach 1812–1813, związane z historią miejscowego szpitala polowego.
Miejsce pochówku. Nie zweryfikowano przebiegu dojścia, dojazdu ani dostępności terenowej.
miejsce pamięci Zagłady
Zbiorowa mogiła żydowskich ofiar niemieckiej egzekucji
Pobikry, przy drodze do Malca, według urzędowego wykazu zabytków
Obelisk upamiętnia Żydów z Ciechanowca zamordowanych przez Niemców w 1942 roku. Liczbę 106 i datę 2 grudnia należy traktować jako treść opisanej inskrypcji, nie rozstrzygnięcie rozbieżnych przekazów.
Miejsce pochówku wymagające szacunku. Nie ustalono aktualnych warunków dojścia ani udostępnienia terenu.
Ludzie i pamięć
Wspólna historia.
Wiele śladów.
Świątynia i dawny majątek
Narodowy Instytut Dziedzictwa opisuje kościół jako ceglany zabytek neogotycki. Osobną częścią dziedzictwa jest zespół dworski: w bazie NID występują drewniana oficyna z drugiej ćwierci XIX wieku pod numerem 59 oraz park krajobrazowy. Nie są to dane pozwalające obiecać zwiedzanie rezydencji lub swobodne wejście do parku. Historia tymczasowej kaplicy w murowanym archiwum nie upoważnia też do utożsamienia tego budynku z drewnianą oficyną.
Pamięć o latach 1812–1813
Po odwrocie Wielkiej Armii w Pobikrach działał szpital polowy. Urzędowy opis wiąże zbiorową mogiłę za wsią z co najmniej 365 zmarłymi żołnierzami; tę liczbę utrwalił także dawny krzyż. Pomnik odsłonięto 6 sierpnia 2016 roku. Miejsce pochówku przypomina o skutkach kampanii napoleońskiej dla okolicy, ale nie potwierdza osobistego pobytu Napoleona w Pobikrach.
Źródło opracowaniaWarsztat redakcyjny
Źródła i opracowanie
Opracowanie: Redakcja WysokieM.pl
Źródła sprawdzone:
Zgłoś poprawkę lub podziel się wspomnieniem- Diecezja Drohiczyńska, Pobikry: rys historyczny parafii, oprac. ks. dr Z. Rostkowski
- Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII, 1887, hasło Pobikry, s. 342; transkrypcja tekstu domeny publicznej
- GUS, Skorowidz miejscowości RP, t. V, 1924, gmina Skórzec: Pobikry wieś i folwark, drukowana s. 28, PDF 37 (domena publiczna)
- NID, Zabytek.pl: kościół parafialny św. Stanisława Biskupa w Pobikrach
- NID, Zabytek.pl: oficyna w Pobikrach, nr 59
- NID, Zabytek.pl: park w Pobikrach
- Urząd Miejski: pomnik żołnierzy armii napoleońskiej w Pobikrach
- Wieści Ciechanowieckie 2016: Odsłonięcie pomnika Żołnierzy Armii Napoleońskiej w Pobikrach, drukowana s. 28, PDF 26
- Urząd Miejski: obelisk przy mogile żydowskich ofiar egzekucji w Pobikrach
- Muzeum POLIN, Wirtualny Sztetl: historia społeczności Ciechanowca, przekaz o egzekucji w Pobikrach
- Yahad-In Unum, Pobikry: dokumentacja miejsca zbrodni i relacji świadków
- Program opieki nad zabytkami gminy na lata 2020–2023, załącznik do uchwały 96/XV/19, wykaz rejestrowy: s. PDF 31
- GUS BDL, NSP 2021: ludność miejscowości statystycznej Pobikry, zmienna 1639616
- Autorzy i licencje fotografii
Źródło: GUS, rejestr TERYT (SIMC i TERC). Stan rejestru: 2026-01-01; pobrano: 2026-10-18. Miejscowości i ich części nie są tym samym co sołectwa.
Urząd właściwej gminy
Urząd Miejski w Ciechanowcu
- Instytucja
- Urząd Miejski w Ciechanowcu
- Miejscowość
- Ciechanowiec
- Adres
- ul. Mickiewicza 1, 18-230 Ciechanowiec
- Telefon
- 86 277 11 45
- info@ciechanowiec.pl
Dane sprawdzone: 2026-10-15