Powiat wysokomazowiecki

Piętki-Gręzki

Piętki-Gręzki: dawna okolica drobnoszlachecka, tradycje szkolne i drewniana architektura zachowana także w ciechanowieckim skansenie. GUS NSP 2021: 168 mieszkańców.

Poznaj historię

Gmina: Klukowo
Powiat: wysokomazowiecki
Województwo: podlaskie
Rodzaj: Wieś
SIMC: 0398706

Zapisane w historii

Historia miejscowości

Jedna z wsi okolicy Piętki

Piętki-Gręzki wyrosły z historycznej okolicy szlacheckiej Piętki. W dawnych zapisach spotyka się formę Gręski. Poszczególne człony nazwy odróżniały miejscowość od Basiów, Szelig i Żebrów, dlatego dziejów tych wsi nie należy łączyć w jedną opowieść. Materiały historyczne opisują podziały ziemi i licznych dziedziców; nie ustalono natomiast dokładnej daty założenia samych Gręzek.

W XIX wieku miejscowość była ośrodkiem nauczania. Gminne opracowanie odnotowuje rządową szkołę jednoklasową w latach 1868-1879. Spis z 1921 roku wykazał 37 budynków mieszkalnych i 203 osoby. Wśród mieszkańców było 199 osób wyznania rzymskokatolickiego i cztery prawosławne; narodowość polską podało 200 osób, białoruską trzy. To kategorie historycznego spisu, nie opis dzisiejszej społeczności.

Od dawnej zagrody do współczesnego rolnictwa

Źródłem wiedzy o codziennym życiu mieszkańców jest chałupa z około 1851 roku, przeniesiona z Piętków-Gręzek do Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu. Muzeum przedstawia ją jako dom wyrobnika, czyli człowieka utrzymującego się z pracy najemnej lub rzemiosła. Ma niewielkie rozmiary, ściany wieńcowe i słomiany dach. Układ izby, sieni oraz komory pokazuje, jak na małej przestrzeni łączono pracę, odpoczynek i przechowywanie zapasów.

Inny etap dziejów gospodarczych dokumentuje Instytut Zootechniki. W relacji opublikowanej w czerwcu 2023 roku opisuje wizytę hodowców w miejscowym gospodarstwie demonstracyjnym, poświęconą nowoczesnemu chowowi bydła mięsnego. To konkretne wydarzenie szkoleniowe, a nie informacja o stałej ofercie zwiedzania prywatnego gospodarstwa.

Źródło opracowania

Około 1851
Chałupa zachowana w muzeum
Przybliżona data budowy domu pochodzącego z Piętków-Gręzek, obecnie w Ciechanowcu.
Źródło
1868-1879
Szkoła jednoklasowa
Okres działania szkoły rządowej odnotowany w opracowaniu gminnym.
Źródło
1921
Pierwszy spis powszechny
37 budynków mieszkalnych, 203 mieszkańców.
Źródło
2023
Gospodarstwo demonstracyjne
Instytut Zootechniki opisuje wizytę szkoleniową dotyczącą chowu bydła mięsnego.
Źródło

Blisko nas

Miejsca warte poznania

dziedzictwo wsi poza jej terenem

Chałupa z Piętków-Gręzek w skansenie

Muzeum Rolnictwa, ul. Pałacowa 5, Ciechanowiec

Przeniesiony dom wyrobnika z około 1851 roku. Obiekt znajduje się w muzeum, nie we wsi.

Warunki zwiedzania i godziny należy sprawdzić w Muzeum Rolnictwa.

Sprawdź u źródła Na mapie

Ludzie i pamięć

Wspólna historia.
Wiele śladów.

Drewniane budownictwo jest najczytelniejszym wątkiem dziedzictwa Piętków-Gręzek. W chałupie zachowanej w skansenie otwory pod kalenicą wskazują, że pierwotnie mogła być kurna, czyli pozbawiona komina. Muzeum zachowuje ostrożność tej interpretacji; nie opisujemy jej jako pewności. Rekonstrukcja paleniska i proste wyposażenie pozwalają poznać mieszkanie niezamożnej rodziny z przełomu XIX i XX wieku.

Nie wszystkie historyczne obiekty trafiły do muzeum. Program gminny wymienia we wsi drewniany dom z 1909 roku w zagrodzie nr 29, zagrodę nr 14 z domem z 1924 roku i stodołą z początku XX wieku oraz chałupę nr 31 datowaną na drugą połowę XIX wieku. Są to dane ewidencyjne i historyczne numery, nie potwierdzenie obecnego adresu ani dostępności. Wykaz archeologiczny odnotowuje ponadto stanowiska 45-81/15 i 45-81/16. Nie stanowią one urządzonej atrakcji do samodzielnej eksploracji.

Źródło opracowania

Warsztat redakcyjny