Nowe Wykno

Dwie wsie nad Rokitną

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego przedstawia Nowe Wykno i Stare Wykno jako dwie oddzielne wsie nad Rokitną, należące do historycznej okolicy szlacheckiej Kulesze. Wskazuje ich istnienie w XVI w., nie podając dokładnej daty lokacji. Człon Nowe nie oznacza zatem, że miejscowość powstała dopiero w XIX lub XX stuleciu. Nie pozwala też sam w sobie odtworzyć kolejnych podziałów dawnej dziedziny.

Dla 1827 r. hasło odnotowuje w Nowym Wyknie 41 domów i 205 mieszkańców. Stare Wykno miało własne zestawienie: 33 domy i 159 osób. Już te dane ukazują dwa odrębnie liczone skupiska zabudowy. W dziewiętnastowiecznym opisie oba pozostawały związane z parafią w Kuleszach, a administracyjnie przypisano je gminie Chojany. Historycznego członu Kulesze, spotykanego przy nazwie Wykna, nie należy utożsamiać z dzisiejszą siedzibą gminy.

Wieś w XX wieku

W spisie z 30 września 1921 r. Wykno Nowe występuje w gminie Wysokie Mazowieckie. Wykazano tutaj 43 budynki przeznaczone na mieszkanie oraz 258 osób: 137 mężczyzn i 121 kobiet. Wszystkich mieszkańców zapisano jako rzymskich katolików narodowości polskiej. Sąsiednie Stare Wykno otrzymało osobny wiersz, toteż nie ma podstaw do dodawania jego ludności do wyniku Nowego Wykna. W porównaniu z zestawieniem z 1827 r. liczba mieszkańców była większa o 53; nie przesądza to jednak o przebiegu zmian między oboma spisami ani o ich przyczynach.

Własny, późniejszy ślad działalności gospodarczej stanowi Operat pomiarowy ustalenia powierzchni użytków wsi Wykno Nowe z 1955 r. Zachowany w łomżyńskim oddziale Archiwum Państwowego w Białymstoku poszyt liczy 16 kart. Dokumentuje pomiar dotyczący właśnie tej wsi. Jego tytuł nie mówi o założeniu osady ani o zatwierdzeniu scalenia; nie należy dopisywać mu takich znaczeń. Akta nie mają publicznych kopii cyfrowych, dlatego nie odtwarzamy na ich podstawie powierzchni poszczególnych gospodarstw.