Nowe Racibory

Nowa Wieś znana od stuleci

Przymiotnik Nowe nie oznacza tutaj osady powstałej dopiero przy torach. Opracowanie Nazwy miejscowe Polski przypisuje miejscowym Raciborom zapis z 1537 roku, a w źródłach z 1580 roku rozróżnia już Racibory Nową Wieś i Racibory Starą Wieś. Kolejny zapis z 1581 roku mówi wprost o Raciborach-Nowejwsi. Są to świadectwa istnienia i nazewnictwa, nie dokumenty ustalające datę założenia miejscowości. Rozdzielenie obu wsi było więc utrwalone na długo przed budową dworca.

W wykazie z 1952 roku występował szyk Racibory Nowe, natomiast w opracowaniu nazewniczym z 1973 roku odnotowano formę Nowe Racibory. Dzisiejsza nazwa ma zatem dłuższą historię wariantów zapisu. Nie należy łączyć tej miejscowości z Raciborami koło Radziłowa ani z Nowymi Raciborami w gminie Tarczyn, które słownik onomastyczny omawia w oddzielnych hasłach.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego opisywał tutejsze Racibory Nowe jako wieś zamieszkaną przez drobną szlachtę, wówczas w gminie Piekuty i parafii Sokoły. Przytaczał dla 1827 roku cztery domy oraz dziewiętnastu mieszkańców. Ten niewielki obraz osady jest ważnym uzupełnieniem jej późniejszego, kolejowego wizerunku. Dawna przynależność gminna różniła się od obecnej; nie należy przez to przenosić wpisu do innej miejscowości o podobnej nazwie.

Nowa infrastruktura przy dawnej wsi

17 października 2022 roku otwarto nowy budynek dworca Racibory. Powstał w formule Innowacyjnego Dworca Systemowego, jako niewielki współczesny obiekt, a nie rekonstrukcja zabytkowej stacji. Inwestycja objęła także otoczenie: chodniki, zieleń i mały parking. W wyposażeniu uwzględniono prowadzenie dotykowe oraz oznaczenia dla osób z niepełnosprawnościami. Na dachu umieszczono panele fotowoltaiczne, a pracę instalacji objęto systemem zarządzania budynkiem. Te rozwiązania opisują obiekt oddany w 2022 roku, nie jego godziny działania w kolejnych latach.

Zmieniło się również przekraczanie linii kolejowej. W kwietniu 2024 roku PKP Polskie Linie Kolejowe poinformowały o oddaniu wiaduktu w Nowych Raciborach, zastępującego przejazd w poziomie szyn. Przeprawa nad torami ma 68 metrów długości, a wraz z dojazdami ponad 800 metrów. Zaprojektowano jezdnię po jednym pasie w każdym kierunku oraz ciąg pieszo-rowerowy. Jest to część modernizacji trasy Czyżew-Białystok i bardzo konkretny ślad najnowszej przebudowy krajobrazu wsi.