Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Kuczynie, gmina Klukowo · zdjęcie archiwalne 16.10.2019 Fot. WieKo · CC BY-SA 4.0

Powiat wysokomazowiecki

Kuczyn

Kuczyn nad Nurcem: dawna siedziba Kuczyńskich, neogotycki kościół i historia wsi, folwarku oraz osady młyńskiej. GUS NSP 2021: 271 mieszkańców miejscowości statystycznej.

Poznaj historię

Gmina: Klukowo
Powiat: wysokomazowiecki
Województwo: podlaskie
Rodzaj: Wieś
SIMC: 0398623

Zapisane w historii

Historia miejscowości

Parafia i dobra Kuczyńskich

Historia Kuczyna łączy osadnictwo rycerskie z rozwojem ważnego ośrodka parafialnego. Narodowy Instytut Dziedzictwa podaje rok 1419 jako datę erygowania parafii przy drewnianym kościele. Fundatorami byli bracia z Gąsiorowa herbu Ślepowron, przodkowie Kuczyńskich. Jest to data instytucji kościelnej, nie potwierdzony rok założenia wsi. Kolejne świątynie budowano po zniszczeniach i pożarach: kościół spalony w 1657 roku zastąpiono budynkiem z 1677 roku, a następną drewnianą świątynię ufundowała w latach 1792-1793 Anna Kuczyńska Zaleska.

Wieś, folwark i młyn

Pierwszy spis powszechny z 30 września 1921 roku pokazuje kilka różnych funkcji miejscowości. Wieś Kuczyn i osadę Kuczyn-Młyn ujęto wspólnie: 35 budynków mieszkalnych i 243 osoby. Oddzielny folwark miał pięć budynków mieszkalnych i 46 mieszkańców. W pierwszej grupie odnotowano 11 osób wyznania mojżeszowego, w folwarku osiem. Tabela pozwala zobaczyć zróżnicowaną społeczność, ale jej wyniku nie należy przypisywać wyłącznie wsi ani porównywać bezpośrednio z dzisiejszymi granicami.

Szkoła i życie lokalne

Gminne opracowanie historii odnotowuje uruchomienie szkoły powszechnej w 1922 roku i jej rozwój do placówki trzyklasowej w 1930 roku. Tradycję miejscowego życia społecznego dokumentują również relacje szkoły: we wrześniu 2018 roku uczniowie i nauczyciele uczestniczyli w Narodowym Czytaniu w filii biblioteki w Kuczynie. Czytano wtedy „Przedwiośnie”. Taka relacja jest świadectwem konkretnego wydarzenia, nie obietnicą aktualnego programu biblioteki.

Źródło opracowania

1419
Utworzenie parafii
Erygowanie parafii przy drewnianej świątyni fundowanej przez dziedziców z Gąsiorowa.
Źródło
1888-1893
Budowa obecnego kościoła
Powstaje murowana świątynia według projektu Jana Hinza.
Źródło
1921
Spis wsi i zaplecza majątku
Kuczyn z osadą Kuczyn-Młyn: 243 osoby; oddzielny folwark: 46. Nie są to dwa współczesne wyniki dla jednej wsi.
Źródło
1922
Szkoła powszechna
Gminne opracowanie odnotowuje powstanie szkoły.
Źródło

Blisko nas

Miejsca warte poznania

zespół sakralny

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego

Kuczyn 62

Neogotycka świątynia z historycznym otoczeniem i nagrobkami. Zwiedzanie powinno uwzględniać religijną funkcję miejsca.

Dostęp do wnętrza i bieżące godziny należy potwierdzić w parafii.

Sprawdź u źródła Na mapie

mała architektura sakralna

Kapliczki przy głównej drodze

Kuczyn, północny i południowy skraj wsi

Program gminny dokumentuje dwa różne ceglane obiekty: przy drodze ku Klukowu i ku Ciechanowcowi. Nie potwierdzono ich obecnego stanu terenowo.

Oglądanie z ogólnodostępnej drogi, bez wchodzenia na prywatne posesje.

Sprawdź u źródła Na mapie

Ludzie i pamięć

Wspólna historia.
Wiele śladów.

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem Kuczyna jest zespół kościoła Zmartwychwstania Pańskiego. Obecną świątynię zbudowano w latach 1888-1893 według projektu Jana Hinza, po pożarze poprzedniego kościoła w 1885 roku. Fundację wiąże się z Joanną z Wulfersów Kuczyńską i jej córką Ludwiką Ostrowską. Ceglana architektura neogotycka tworzy całość z ogrodzeniem i kostnicą; plebanię datuje się na 1896 rok. Ważną częścią zespołu są historyczne nagrobki i epitafia, nie tylko sam budynek kościoła.

Gminny program opieki nad zabytkami opisuje też kapliczki przy głównej drodze. Na północnym skraju wsi, w kierunku Klukowa, wskazuje ceglaną formę cylindryczną zwieńczoną żeliwnym krzyżem. Na południu, w stronę Ciechanowca, dokumentuje kapliczkę na planie czworoboku z figurą Matki Boskiej. To odrębne obiekty małej architektury, których nie należy mylić z kostnicą w zespole kościelnym.

Źródło opracowania

Warsztat redakcyjny