Kruszewo-Brodowo

Brodowo wśród Kruszewów

Kruszewo-Brodowo należy do dawnych osad drobnoszlacheckich ziemi bielskiej. Zygmunt Gloger w swoim zestawieniu z 1873 roku wymienił je osobno, wskazując XV-wieczną metrykę źródłową. Nie oznacza to znajomości dokładnej daty lokacji. Odrębność Brodowa jest ważna, ponieważ wspólny człon Kruszewo występuje także w nazwach pobliskich Głąbów i Wypychów. Opracowanie językoznawcze Henryki Sędziak przytacza dla Brodowa pełny, dwuczłonowy zapis z 1795 roku. Starych wzmianek o samym Kruszewie nie można więc automatycznie przypisywać każdej z tych wsi.

Spis z 30 września 1921 roku ujmuje Kruszewo-Brodowo w gminie Sokoły, pod osobną pozycją. Wykazano 26 budynków mieszkalnych oraz 175 mieszkańców: 85 mężczyzn i 90 kobiet. Zapisano 174 osoby wyznania rzymskokatolickiego i jedną prawosławną. Sąsiednie Kruszewa otrzymały własne wiersze tabeli. Ten układ pozwala opisać konkretnie Brodowo, bez sumowania całego zespołu miejscowości.

Stacja Sokoły, ale w Kruszewie-Brodowie

Drugą wyraźną warstwę historii przyniosła kolej. W listopadzie 1893 roku otwarto połączenie z Łap przez Kruszewo i Śniadowo do Ostrołęki. Stacja przy Brodowie obsługiwała również pobliskie Sokoły, których nazwę nosi. Miejsce to należy do linii nr 36, a nie do linii warszawsko-białostockiej ze stacją Racibory. Rozróżnienie obu tras jest istotne dla zrozumienia geografii transportowej gminy.

W październiku 2020 roku zarządca infrastruktury poinformował o przywróceniu możliwości obsługi ładunków po dwudziestoletniej przerwie w zatrzymywaniu tu pociągów towarowych. Wyremontowano 650 metrów torów, wymieniano szyny, podkłady i rozjazdy oraz przygotowano urządzenia sterowania ruchem. Gmina uporządkowała plac przeładunkowy. Punkt miał służyć miejscowym przedsiębiorstwom, między innymi dostawom nawozów, a także zastępować miejsca przeładunku niedostępne podczas przebudowy Rail Baltiki. To konkretny przykład dalszego gospodarczego wykorzystania dawnej stacji.

18 marca 2024 roku przywrócono pasażerską relację Białystok-Ostrołęka przez Łapy i przystanek Sokoły. POLREGIO zapowiedziało ten powrót w marcowym komunikacie, a reportaż kolejowy udokumentował podróż i postoje po uruchomieniu połączenia. Zmiana dotyczyła więc również Brodowa, nie tylko miejscowości widocznej na tablicy stacyjnej. Historyczny termin uruchomienia nie jest gwarancją niezmienionego rozkładu w kolejnych latach.