Kropiewnica-Gajki

Od Kropiwnicy do Gajek

Wspólny pierwszy człon nazw Gajek, Kiernozek i Raciborów przypomina o dawnej okolicy szlacheckiej Kropiwnica. Słownik geograficzny przywołuje dokument z 1436 r. z nazwą Kropidlnica. Jest to świadectwo dotyczące historycznej okolicy, a nie dowód, że wszystkie późniejsze wsie istniały już wówczas oddzielnie. Opracowanie onomastyczne Leszka Połomskiego zestawia natomiast zapis Kropiwnica Gayki z 1549 r. oraz późniejsze warianty pisowni z XVI w. Pozwala to uchwycić wyodrębniony drugi człon nazwy bez wymyślania aktu lokacyjnego czy etymologii.

W XIX w. Gajki opisywano jako wieś szlachecką w gminie Kowalewszczyzna i parafii Kobylin. Dla 1827 r. Słownik podaje 25 domów oraz 125 mieszkańców. Sąsiednie Kiernozki miały wtedy osobny wiersz z pięcioma domami i 27 mieszkańcami. Odrębne zestawienia są ważne, ponieważ dzisiejsze Kiernozki mają status części Kropiewnicy-Gajek; dawnych granic spisowych nie można bez sprawdzenia zastępować współczesnymi.

Ziemia i mieszkańcy

W spisie z 30 września 1921 r. Kropiwnica-Gajki liczyła 172 mieszkańców i 32 budynki przeznaczone na mieszkanie. Wykazano 87 mężczyzn oraz 85 kobiet; wszyscy zadeklarowali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie. Kiernozki nadal spisano oddzielnie: miały 56 osób i 12 budynków mieszkalnych. To dwa różne wiersze historycznego wykazu, nie dwie sprzeczne liczby dla tej samej jednostki.

Kolejny udokumentowany etap to wspólne postępowanie scaleniowe Gajek i Kiernozek. Archiwum Państwowe w Białymstoku, Oddział w Łomży, przechowuje tom akt technicznych z lat 1928-1929 oraz dokumentację odwołującą się do orzeczenia Okręgowej Komisji Ziemskiej z 3 września 1930 r. W katalogu znajduje się także plan gruntów datowany na 1932 r. Sam tytuł sprawy potwierdza wspólne porządkowanie rozłogów ziemi, lecz nie oznacza administracyjnego połączenia wsi w tym właśnie dniu. Bez odczytania planów nie sposób wskazać, które dzisiejsze działki lub drogi powstały wskutek scalenia.