Dmochy-Rodzonki

Najbardziej charakterystycznym dziedzictwem Dmochów-Rodzonek jest cmentarzysko kurhanowe nad Brokiem. Jan Jaskanis opisał ratownicze badania trzech spośród sześciu dużych kopców. Konstrukcje kamienno-ziemne oraz pozostałości wyposażenia pozwoliły zaliczyć je do typu rostołckiego tak zwanych grobów książęcych późnego okresu rzymskiego. Określenie to jest terminem archeologicznym, a nie dowodem pobytu konkretnego władcy.

Szczególnie ważna była korekta starszego rozpoznania. Jeden z nasypów, rozbierany i przekształcany w latach trzydziestych XX wieku, uzyskał formę przypominającą grodzisko. Badania nie dostarczyły materiałów wczesnośredniowiecznych, dlatego Jaskanis odrzucił taką identyfikację. Kurhany nie są zatem podstawą do przedstawiania Rodzonek jako siedziby średniowiecznej kasztelanii.

Dzieje nowożytnej wsi i pradziejowej nekropolii należy rozdzielać. Nazwa Rodzonki należy do zespołu osad Dmochy, ale odkryte pochówki są znacznie starsze od współczesnego osadnictwa i nie wyznaczają daty powstania dzisiejszej miejscowości.