Brzóski-Falki

Osobna wieś w okolicy Brzóski

W Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Falki występują jako jedna z odrębnych wsi dawnej okolicy szlacheckiej Brzóski, zapisywanej również Brzozki. Wspólny pierwszy człon nazwy łączył je z sąsiednimi osadami, nie czynił jednak administracyjną częścią Gromków czy Tatarów. Dla 1827 roku zapisano w Falkach dziesięć domów i 57 mieszkańców. W dziewiętnastowiecznym opisie wieś należała do gminy i parafii Wysokie Mazowieckie. Informacji o innych Brzóskach z tego zbiorczego hasła nie należy automatycznie odnosić do Falek.

Renata Gliwa w naukowym opracowaniu nazewnictwa wskazuje pochodzenie drugiego członu Falki od nazwy osobowej Falek. Jest to objaśnienie językoznawcze, a nie potwierdzenie biografii konkretnego założyciela. Nie pozwala wyznaczyć daty lokacji ani opowiedzieć dziejów domniemanego właściciela.

Grunty i społeczność

Archiwum Państwowe w Białymstoku, Oddział w Łomży przechowuje pod sygnaturą 5/26/0/-/3 osobną jednostkę dotyczącą przechodzenia mieszkańców szlacheckiej wsi Brzóski-Falki na władanie wydzielonymi działkami. Akta powstały w latach 1914-1915 w kancelarii komisarza do spraw włościańskich powiatu mazowieckiego. Ich tytuł odwołuje się do ustaw z 1911 i 1912 roku. Dat tych nie należy mylić z początkiem wsi ani traktować jako dowodu zakończenia konkretnego scalenia. Zachowanie sprawy dokumentuje natomiast udział Falek w przemianach gospodarowania ziemią u schyłku zaboru rosyjskiego.

Spis z 1921 roku wykazał 23 budynki mieszkalne i 122 mieszkańców: 59 mężczyzn i 63 kobiety. Wyznanie rzymskokatolickie podało 120 osób, prawosławne dwie. W porównaniu ze stanem z 1827 roku liczba domów wzrosła z dziesięciu do 23, a mieszkańców z 57 do 122. To dwa konkretne przekroje statystyczne, nie pełna rekonstrukcja zmian ludnościowych pomiędzy nimi.